Profilometry i chropowatościomierze

Profilometry — chropowatość opisana parametrami, nie wzrokiem

Chropowatość powierzchni wpływa na tarcie, szczelność połączeń, przyczepność powłok i wygląd wyrobu. Profilometr przesuwa ostrze pomiarowe po powierzchni, zapisuje profil nierówności i przelicza go na parametry, które można porównać z wymaganiem z rysunku technicznego.

Podstawowe parametry

• Ra — średnie arytmetyczne odchylenie profilu; najczęściej używany parametr w dokumentacji.
• Rz — uśredniona wysokość nierówności; czulszy na pojedyncze rysy niż Ra.
• Rt — całkowita wysokość profilu na odcinku pomiarowym; wychwytuje wady jednostkowe.
• Rq — odchylenie średniokwadratowe, stosowane tam, gdzie liczy się rozkład statystyczny profilu.

Jak mierzyć poprawnie

• Kierunek pomiaru — prostopadle do śladów obróbki, inaczej wynik będzie zaniżony.
• Odcinek elementarny — dobierany do spodziewanej chropowatości; zła długość zmienia wartość parametru bardziej niż różnice technologiczne.
• Czystość powierzchni — wiór, olej i pył pod ostrzem fałszują profil.
• Stabilne oparcie — przyrząd musi leżeć pewnie; drgania od obrabiarki obok potrafią zaburzyć pomiar.
• Kilka śladów — powierzchnia rzadko jest jednorodna, więc mierzy się w kilku miejscach i uśrednia.

Kalibracja i eksploatacja

Profilometr sprawdza się na wzorcu chropowatości o znanej wartości parametru — zwłaszcza po transporcie, bo ostrze pomiarowe jest elementem delikatnym. Zużyta lub wyszczerbiona igła zawyża wyniki, dlatego przy nagłym wzroście wskazań na znanym detalu w pierwszej kolejności sprawdza się stan końcówki, a nie proces produkcyjny.