Tachometry — mierniki prędkości obrotowej RPM

Tachometry — pomiar prędkości obrotowej silników i mechanizmów

Tachometr to przyrząd pomiarowy do wyznaczania prędkości obrotowej wyrażonej w obrotach na minutę (RPM) lub obrotach na sekundę. Pomiar ten jest niezbędny przy diagnostyce silników elektrycznych i spalinowych, ustawianiu prędkości wałów, weryfikacji pracy wentylatorów i pomp oraz przy przeglądach prewencyjnych maszyn. Tachometry dzielą się na bezkontaktowe (optyczne/laserowe) i kontaktowe (stykowe).

Rodzaje tachometrów

Bezkontaktowe optyczne / laserowe — mierzą RPM przez odbicie wiązki laserowej od odblaskowego znacznika na wale; bezpieczne, szybkie, bez wpływu na mierzony element. Idealne do szybkoobrotowych i trudno dostępnych mechanizmów.
Kontaktowe (stykowe) — końcówka stykowa dociskana do wału lub nakładka gumowa na wał; bardzo dokładne, niezależne od obecności odblaskowego znacznika. Stosowane tam, gdzie naklejenie znacznika jest niemożliwe.
Kombinowane — model wyposażony w obie metody pomiaru; największa elastyczność w terenie.

Parametry doboru

Zakres RPM — silniki wolnoobrotowe (wentylatoryprzemysłowe, kilkadziesiąt–kilkaset RPM) vs. wysokoobrotowe (narzędzia, silniki elektryczne — kilka–kilkadziesiąt tysięcy RPM).
Metoda pomiaru — bezkontaktowa (laser) do elementów wirujących pod napięciem lub niedostępnych; stykowa tam, gdzie naklejenie znacznika jest niepraktyczne.
Dokładność i rozdzielczość — sprawdź specyfikację; dla precyzyjnego strojenia prędkości linia technologiczna może wymagać lepszej rozdzielczości niż zwykłe przeglądy.
Funkcje dodatkowe — peak hold (przechwytywanie wartości maksymalnej), pomiar czasu (czas obrotu, czas cyklu), zapis wyników.

Zastosowania

Tachometry stosuje się w diagnostyce i przeglądach silników elektrycznych i spalinowych, weryfikacji prędkości wentylatorów, pomp i sprężarek, regulacji prędkości obrabiarek i linii produkcyjnych, serwisie klimatyzacji i HVAC (prędkość wentylatorów) oraz motoryzacji i motorsporcie (silniki, napędy).

Porady praktyczne

Przy pomiarze optycznym naklejaj odblaskowy znacznik (taśmę) na możliwie równy odcinek wału. Odległość pomiarowa lasera sprawdź w specyfikacji — zbyt duża lub zbyt mała odległość może dawać błędne wyniki. Dla wałów z wieloma znacznikami ustaw prawidłową liczbę impulsów na obrót (PPR).

Najczęstsze pytania

Czy tachometr optyczny działa na każdym wale?

Wymaga naklejenia lub umieszczenia odblaskowego znacznika (często dołączonego). Na wałach pokrytych smarem lub cieczą chłodzącą przyczepność znacznika może być problematyczna — w takich przypadkach lepszy jest pomiar stykowy.

Jaka jest typowa dokładność tachometru laserowego?

Dobrej klasy tachometry optyczne osiągają dokładność ±0,05% lub lepiej w typowych zakresach RPM. Sprawdź kartę katalogową konkretnego modelu.

Czy tachometrem zmierzę też prędkość liniową?

Tak — wiele modeli kontaktowych wyposażono w końcówki do pomiaru prędkości liniowej (m/min lub m/s) stosując kółko toczne o znanych obwodzie. Sprawdź dostępność odpowiednich końcówek dla wybranego modelu.