Rozwiązania

Pomiar klimatu, wilgotności i światła dla muzeów, galerii i archiwów — ochrona zbiorów

Monitoring temperatury i wilgotności w muzeum, audyt natężenia oświetlenia z pomiarem składowej UV oraz bilans rocznej dawki światła (lux·h) — kompletujemy przyrządy i system pod ochronę zbiorów, dobierając czujniki RH pod typ materiału, a nie pod katalog. Ciągła rejestracja warunków daje przy tym raport, który stanowi dowód utrzymania klimatu przy wypożyczeniu obiektu i przy zgłoszeniu szkody do ubezpieczyciela.

Porozmawiaj z doradcą technicznym Przeglądaj przyrządy dla tej branży

RH i UV pod limity konserwatorskie
Raport warunków do umowy wypożyczenia
Świadectwo PCA do domówienia (RH, temp., lux)
Dyskretne czujniki do gablot

Podstawy doboru:

PN-ISO 11799
ISO/IEC 17025
EN 15757
CIE 157

ok. 50 lx: materiały bardzo wrażliwe
ok. 200 lx: materiały odporniejsze
75 µW/lm: limit składowej UV
60% RH: próg ryzyka pleśni

Pomiar klimatu, wilgotności i światła dla muzeów, galerii i archiwów — ochrona zbiorów

Punkty pomiarowe

Co i gdzie mierzysz w tej branży

O trwałości zbiorów decyduje nie chwilowa wartość, lecz stabilność warunków w czasie i skumulowana dawka światła. Dlatego w muzeum, galerii i archiwum mierzy się temperaturę, wilgotność względną (RH) oraz natężenie i dawkę oświetlenia — punktowo przy audycie i w sposób ciągły, rejestrowany, jako dowód utrzymania warunków. Poniżej punkty, w których pomiar realnie chroni obiekty.

Magazyny i przechowalnie zbiorów

temperaturaRH24/7

Ciągła rejestracja temperatury i RH tam, gdzie obiekty spędzają większość czasu.

Liczy się stabilność i brak skoków wilgotności; tu ustala się wartość docelową klimatu dla danego materiału — papieru, fotografii, tekstyliów, malarstwa.

Wnętrza gablot ekspozycyjnych

Mikroklimat zamkniętej gabloty potrafi odbiegać od warunków w sali — oświetlenie wewnątrz tworzy efekt cieplarniany.

Rejestrator w gablocie wykrywa przegrzanie i wahania RH przy wrażliwym, zamkniętym eksponacie, których pomiar w sali nie pokaże.

Sale wystawowe na poziomie eksponatu

Pomiar temperatury, wilgotności i natężenia oświetlenia (lux) na wysokości obiektów.

Weryfikacja, czy ekspozycja mieści się w limitach konserwatorskich dla danej klasy wrażliwości.

Punkty oświetlenia eksponatów wrażliwych

75 µW/lm UVlux·h

Pomiar natężenia (lux) i składowej UV (zwykle ograniczanej do ok. 75 µW/lm) światła padającego na grafiki, akwarele, tekstylia i pergaminy.

Pozwala wyliczyć roczną dawkę światła (lux·godziny) i zaplanować rotację obiektów lub skrócenie czasu ekspozycji.

Strefy buforowe: wejścia, nawiewy HVAC, ściany zewnętrzne

Punkty narażone na gradienty i kondensację — przy drzwiach, oknach, nawiewach klimatyzacji i przegrodach zewnętrznych.

Tu najczęściej powstają mostki wilgotnościowe i ryzyko punktu rosy na powierzchniach.

Pracownie konserwatorskie i kwarantanna nabytków

Kontrola warunków podczas zabiegów oraz w strefie aklimatyzacji obiektów przyjmowanych do zbiorów.

Monitoruje się stabilizację wilgotności przed włączeniem do magazynu.

Cząstki i jakość powietrza przy zbiorach

PMVOC

Parametry pomocnicze dobiera się do materiału i zagrożenia dla kolekcji.

Nie zmieniają rdzenia strony: światło, UV, temperatura i wilgotność pozostają podstawą ochrony zbiorów.

Prawo, normy i wytyczne

Podstawy doboru i zakres zastosowania

W muzealnictwie i archiwistyce wymagania wynikają zarówno z normy przechowywania, jak i z praktyki konserwatorskiej oraz warunków umów wypożyczeń. Wspólny mianownik to udokumentowany, wiarygodny pomiar — poniżej, czego dotyczy i co trzeba mierzyć.

PN-ISO 11799PN-ISO 11799 (warunki przechowywania materiałów archiwalnych i bibliotecznych)

Norma techniczna

Wymaga utrzymania stabilnej, niskiej temperatury i wilgotności względnej z ograniczonymi wahaniami, bez warunków sprzyjających rozwojowi mikroorganizmów czy nadmiernej kruchości.

W praktyce oznacza ciągły pomiar i rejestrację temperatury oraz RH w magazynach. Norma była nowelizowana, więc warto stosować jej aktualne wydanie.

ISO/IEC 17025ISO/IEC 17025 (wzorcowanie przyrządów)

Norma techniczna

Aby pomiary temperatury, wilgotności i oświetlenia były obronione przy audycie lub sporze ubezpieczeniowym, przyrządy powinny mieć aktualne świadectwo wzorcowania.

Opcjonalnie akredytowane PCA — potwierdzające ich dokładność. Wzorcowanie domawiasz do każdego przyrządu.

EN 15757EN 15757:2010 — Konserwacja dóbr kultury. Wymagania dotyczące temperatury i wilgotności względnej ograniczające klimatyczne uszkodzenia mechaniczne materiałów higroskopijnych i organicznych

Norma techniczna

Nie wyznacza jednej sztywnej wartości RH, lecz dopuszczalne pasmo wahań wokół klimatu historycznego, do którego obiekt już się zaaklimatyzował.

Wymaga ciągłej rejestracji temperatury i RH (zalecane co najmniej rok), wyznaczenia sezonowego pasma kontrolnego i wychwytywania krótkookresowych wahań poza tym pasmem — bo to one, a nie wartość bezwzględna, grożą pękaniem drewna i malatury.

CIE 157CIE 157:2004 — Ograniczanie uszkodzeń obiektów muzealnych przez promieniowanie optyczne

Wytyczna

Dzieli zbiory na cztery klasy wrażliwości na światło i wiąże z nimi limity natężenia oraz rocznej dawki (lux·h).

Wymaga klasyfikacji obiektów wg odporności na światło, pomiaru natężenia (lux) i składowej UV oraz monitorowania skumulowanej dawki, by ograniczać ekspozycję sterowaniem czasem, a nie tylko poziomem światła.

EN 15758EN 15758:2010 — Konserwacja dóbr kultury. Procedury i przyrządy do pomiaru temperatury powietrza i powierzchni obiektów

Norma techniczna

Określa, jak poprawnie mierzyć temperaturę powietrza i powierzchni obiektów oraz jakie minimalne parametry muszą mieć przyrządy.

Wymaga zdefiniowanych procedur pomiaru, uwzględnienia gradientów przestrzennych oraz odpowiedniej dokładności i wzorcowania czujników — co przekłada się na dobór i kalibrację rejestratorów i sond w salach, magazynach i gablotach.

EN 16893EN 16893:2018 — Konserwacja dziedzictwa kulturowego. Wymagania dotyczące lokalizacji, budowy i adaptacji budynków lub pomieszczeń do przechowywania albo użytkowania kolekcji

Norma techniczna

Definiuje wymagania dla pomieszczeń magazynowych zbiorów, w tym stabilność i kontrolę warunków środowiskowych.

Obejmuje zarządzanie ryzykiem środowiskowym (wilgoć, kondensacja, szkodniki) i utrzymanie stabilnego klimatu w magazynach, co wymaga ciągłego monitoringu temperatury i RH w przechowalniach i strefach buforowych. Zastąpiła m.in. PD 5454 i PAS 198.

umowa / polityka kolekcjiOchrona zbiorów i wymagania pożyczkodawcy

Wymóg audytu lub kontraktumiędzynarodowa

Warunki często wynikają z umowy wypożyczenia i oceny ryzyka obiektu.

Nie należy przedstawiać jednego zakresu temperatury i wilgotności jako powszechnego prawa dla wszystkich materiałów.

Zweryfikowano: 29.08.2026

Zalecenia konserwatorskie dotyczące ekspozycji na światło (limity lux i UV)

Wytyczna

Praktyka ogranicza natężenie światła dla materiałów bardzo wrażliwych (papier, akwarele, tekstylia) do ok. 50 lx, a dla odporniejszych (malarstwo olejne, drewno, skóra) do ok. 200 lx, przy ograniczeniu składowej UV (typowo do ok. 75 µW/lm).

Wymaga pomiaru luksomierzem i kontroli rocznej dawki światła (lux·godziny).

Umowy wypożyczeń i karty obiektu (raport o warunkach)

Wytyczna

Wypożyczenie obiektu między instytucjami zwykle wymaga udokumentowania utrzymywanego klimatu i warunków oświetlenia w miejscu ekspozycji.

Rejestru temperatury, RH i światła — jako warunku zgody właściciela i ochrony ubezpieczeniowej.

Dobrane przyrządy

Przyrządy dobrane do tej branży

ETI
Rejestrator temperatury i wilgotności ETI ThermaData WiFi HTD - odczyt online przez Wi-Fi
SKU: 298-621
0…50 °C±0,5 °CWiFiDostępny
825,00 zł netto1014,75 zł brutto
ETI
Higrometr pokojowy ETI 810-135 z funkcją pomiaru komfortu - temperatura i wilgotność
SKU: 810-135
0…50 °C±1 °CDostępny
68,75 zł netto84,56 zł brutto
Testo
Luksomierz do pomiaru natężenia oświetlenia Testo 545
SKU: 0563 1545
IP40Dostępny
1622,00 zł netto1995,06 zł brutto
HOBO
Rejestrator temperatury i natężenia oświetlenia Bluetooth HOBO MX2202
SKU: MX2202
-20…70 °C±0,5 °CIP68Dostępny
462,00 zł netto568,26 zł brutto
ETI
4-kanałowy rejestrator temperatury WiFi i Bluetooth ETI Signals 825-050 - zakres -50 do +300 °C
SKU: 825-050
-50…300 °C±1 °CIP66BluetoothWiFiDostępny
962,50 zł netto1183,88 zł brutto
TANEL
Wilgotnościomierz papieru HIT-RHP
SKU: HIT-RHP
Dostępny
1823,00 zł netto2242,29 zł brutto
ETI
Termohigrometr panelowy ETI 810-180 do montażu w terrariach i wiwariach - temperatura i wilgotność
SKU: 810-180
0…50 °C±1 °CDostępny
104,50 zł netto128,54 zł brutto
ETI
Rejestrator temperatury WiFi ETI ThermaData Pharm do lodówek medycznych – 1 lub 2 czujniki, ±0,5 °C
SKU: 298-111-PHM
-40…70 °C±0,5 °CIP54WiFiDostępny
632,50 zł netto777,98 zł brutto

Zobacz wszystkie w tej kategorii

Polecane kategorie

Rejestratory wilgotności i temperatury

Ciągła rejestracja RH i temperatury z długą historią i eksportem PDF/CSV — dowód utrzymania klimatu dla konserwatora, ubezpieczyciela i instytucji wypożyczającej, wymagany przy przechowywaniu archiwaliów.

Higrometry

To wilgotność względna, nie sama temperatura, decyduje o trwałości zbiorów — higrometry o stabilnym, mało dryfującym czujniku RH do audytu warunków w magazynach i salach na poziomie eksponatu.

Luksomierze (z pomiarem UV)

Pomiar natężenia (lux) i składowej UV padających na grafiki, akwarele, pergaminy i tekstylia — weryfikacja limitów konserwatorskich (ok. 50 lx materiały wrażliwe, ok. 200 lx odporniejsze).

Rejestratory oświetlenia

Zliczanie skumulowanej dawki światła (lux·godziny), a nie tylko chwilowego odczytu — pozwala zaplanować rotację obiektów i skrócić ekspozycję, zanim degradacja fotochemiczna stanie się nieodwracalna.

Rejestratory temperatury

Małe, bezprzewodowe rejestratory do wnętrza zamkniętej gabloty, gdzie oświetlenie tworzy mikroklimat odbiegający od sali — wykrywają przegrzanie wrażliwego eksponatu, którego pomiar w sali nie pokaże.

Wilgotnościomierze papieru

Poza wilgotnością powietrza liczy się wilgotność samego materiału — pomiar zawilgocenia archiwaliów, grafik i papierowych nabytków w kwarantannie, zanim trafią do zbiorów.

Oprogramowanie

Raport warunków do umowy wypożyczenia i zgłoszenia szkody ubezpieczeniowej powstaje z ciągłych danych — oprogramowanie generuje wykresy, eksport i dokumentację pasma kontrolnego wg EN 15757.

Monitory jakości powietrza

Rozpoznanie cząstek i wybranych zanieczyszczeń przy wrażliwych zbiorach.

Liczniki cząstek

Badania pomocnicze przy ocenie depozycji pyłu i działania filtracji.

Ciągły monitoring

System monitoringu dla tej branży

Nextriv

Ochrona zbiorów wymaga monitoringu ciągłego i rozproszonego — wiele magazynów, sal i gablot przez lata — z alarmem, zanim wilgotność lub temperatura osiągną poziom groźny dla obiektów, oraz z raportami zgodności dla konserwatora, organu prowadzącego, ubezpieczyciela i umów wypożyczenia. Nextriv jako system bezprzewodowy z alarmami e-mail/SMS i raportami obejmuje siecią dyskretnych czujników temperatury i wilgotności sale, magazyny i wnętrza gablot. HOBOnet jest profilowany pod rozproszone sieci środowiskowe i agro na zewnątrz, nie pod wnętrza instytucji kultury.

Czujniki bezprzewodowe o długim zasięgu
Alarmy e-mail / SMS przy przekroczeniu progów
Raporty i historia pomiarów (audyt)

Zobacz system Nextriv

ISO/IEC 17025

Akredytowane wzorcowanie PCA do domówienia

Do każdego przyrządu domówisz świadectwo wzorcowania (opcjonalnie akredytowane PCA) wilgotności, temperatury i oświetlenia — tych wielkości, które przy audycie konserwatorskim lub sporze ubezpieczeniowym muszą być obronione. Wzorcowanie realizujemy w jednym zamówieniu z zakupem, bez osobnej wysyłki do laboratorium.

Sprawdź wzorcowanie

Wzór akredytowanego świadectwa wzorcowania PCA (ISO/IEC 17025) — Przykładowe świadectwo PCA (ISO/IEC 17025)

FAQ

Najczęstsze pytania

Jakie limity natężenia światła (lux) i składowej UV stosować dla grafik, akwarel i tekstyliów, a jakie dla malarstwa olejnego?

Praktyka konserwatorska ogranicza materiały bardzo wrażliwe — papier, grafiki, akwarele, tekstylia — do ok. 50 lx, a materiały odporniejsze, jak malarstwo olejne, drewno czy skóra, do ok. 200 lx. Niezależnie od natężenia ogranicza się składową UV (typowo do ok. 75 µW/lm), najbardziej niszczącą dla barwników.

Wartości weryfikuje się luksomierzem z pomiarem UV na powierzchni eksponatu, nie z odległości.

Jak liczyć i kontrolować roczną dawkę światła (lux·godziny) dla eksponatów wrażliwych na degradację fotochemiczną?

Degradacja fotochemiczna jest nieodwracalna i kumulatywna, więc liczy się nie chwilowy odczyt, lecz dawka — iloczyn natężenia (lux) i czasu ekspozycji w godzinach.

Rejestrator oświetlenia zlicza tę dawkę w sposób ciągły, co pozwala porównać ją z budżetem rocznym dla danej klasy obiektu i w porę zaplanować rotację lub skrócenie ekspozycji.

Jakie warunki temperatury i wilgotności względnej dla magazynu zbiorów stawia norma o przechowywaniu materiałów archiwalnych i bibliotecznych (PN-ISO 11799)?

Norma wymaga utrzymania stabilnej, niskiej temperatury i wilgotności względnej z ograniczonymi wahaniami, bez warunków sprzyjających rozwojowi mikroorganizmów ani nadmiernej kruchości materiału.

Wartości docelowe dobiera się do typu zbioru. W praktyce oznacza to ciągły pomiar i rejestrację temperatury oraz RH w pomieszczeniach przechowywania.

Powyżej jakiej wilgotności względnej (RH) rośnie ryzyko rozwoju pleśni na zbiorach i jak ustawić próg alarmowy?

Ryzyko rozwoju pleśni i mikroorganizmów rośnie wyraźnie powyżej ok. 60% RH. Próg alarmowy ustawia się z zapasem poniżej tej granicy, tak aby ostrzeżenie przyszło, gdy wilgotność narasta, a nie gdy szkoda już powstała.

To daje czas na reakcję przy awarii HVAC, nieszczelności czy zmianie sezonu. Pomaga w tym system z alarmem e-mail/SMS i progami dobranymi pod typ materiału.

Jak udokumentować klimat i warunki oświetlenia wymagane przy wypożyczeniu obiektu i przy zgłoszeniu szkody do ubezpieczyciela?

Najpewniejszym dowodem jest ciągła rejestracja temperatury, RH i światła w miejscu ekspozycji, z eksportem raportu (PDF/CSV) za wymagany okres.

Taki raport o warunkach jest zwykle warunkiem zgody właściciela na wypożyczenie i podstawą ochrony ubezpieczeniowej. Pomiar ręczny z lukami nie daje obronnego dowodu przy sporze.

Jak mierzyć mikroklimat wewnątrz zamkniętej gabloty, która przegrzewa się od oświetlenia?

Wymaga to osobnego rejestratora wewnątrz gabloty — najlepiej małego i bezprzewodowego, by nie ingerował w ekspozycję.

Mierzy on temperaturę i RH w zamkniętej przestrzeni, gdzie oświetlenie tworzy efekt cieplarniany i mikroklimat odbiegający od warunków w sali. Pomiar w samej sali nie wykryje przegrzania ani wahań wilgotności przy eksponacie zamkniętym w witrynie.

Powiązane branże

Zobacz też pokrewne branże

Rozwiązania, które często łączą się z Twoim obszarem — ten sam sprzęt i ta sama dokumentacja pomiarowa.

Środowisko i meteorologia

Pogoda, powietrze, opady i rozdzielenie danych referencyjnych.

Laboratoria

Chemia wody, masa, lepkość, wzorce i badania materiałów.

Budownictwo i diagnostyka

Termowizja, wilgotność, wentylacja i jakość powietrza.

Nie wiesz, co wybrać? Dobierzemy przyrząd pod Twoje wymaganie

Skompletujemy rejestratory RH i temperatury, luksomierze z pomiarem UV oraz rejestratory dawki światła (lux·godziny) pod limity konserwatorskie Twoich zbiorów — z raportem warunków do umowy wypożyczenia i świadectwem wzorcowania do domówienia.

Porozmawiaj z doradcą technicznym Przeglądaj przyrządy +48 22 266 22 62

Opisujesz, co i pod jaką normę mierzysz
Dobieramy przyrząd, zakres i świadectwo — z uzasadnieniem
Dostajesz komplet gotowy do pracy i audytu