Refraktometr PCE-DRA 1, glikol -50 ... 0 °C, IP 65

PCE-DRA 1 odpowiada na jedno pytanie z kanału warsztatowego: do ilu stopni chroni płyn w układzie. Przyrząd podaje temperaturę krzepnięcia dla glikolu etylenowego w przedziale -50 ... 0 °C i dla propylenowego w przedziale -60 ... 0 °C, a obok pokazuje stężenie objętościowe — 0 ... 60 % dla etylenowego oraz 0 ... 70 % dla propylenowego. Rozdzielczość wynosi 0,1 °C i 0,10 %, dokładność ±0,5 °C oraz ±0,5 %. Próbką jest 4 ... 5 kropli w studzience ze stali nierdzewnej ze szklanym pryzmatem, a wynik razem z temperaturą próbki pojawia się na wyświetlaczu po około 1 s.

Kompensacja temperatury działa automatycznie w przedziale 10 ... 40 °C, kalibrację przeprowadza się wodą destylowaną, a całą obsługę zamknięto w trzech przyciskach. Obudowa z tworzywa ABS w klasie IP 65 znosi zachlapanie, przyrząd waży 90 g bez baterii i wyłącza się sam po 1 minucie przerwy, oszczędzając ogniwo 1,5 V AAA. Przed pomiarem wybiera się w menu jedną z czterech charakterystyk: stężenie objętościowe glikolu etylenowego, temperaturę krzepnięcia płynu z tym glikolem, stężenie glikolu propylenowego albo temperaturę krzepnięcia płynu propylenowego.

Przyrząd podaje jedną wielkość naraz, więc gdy potrzebujesz zarówno stężenia, jak i punktu krzepnięcia, wykonujesz dwa odczyty tej samej próbki. Rozróżnienie rodzaju glikolu jest konieczne, ponieważ oba płyny załamują światło inaczej i wspólna skala dawałaby wynik obarczony błędem. Warsztaty samochodowe przyjmują zwykle, że płyn chłodniczy powinien chronić do około -27 °C, ale wiążąca jest wartość z instrukcji pojazdu lub układu. Gdy odczyt wypada powyżej wymaganego progu, część płynu spuszcza się, uzupełnia koncentratem i po wymieszaniu powtarza pomiar.

Warto przy tym znać zależność, która bywa zaskoczeniem: glikol etylenowy stosowany bez rozcieńczenia krzepnie już przy około -13 °C, więc dolewanie samego koncentratu ponad miarę pogarsza ochronę, zamiast ją poprawiać. Kontrola nie dotyczy wyłącznie zimy. Płyn niezamarzający niesie także dodatki chroniące obieg przed korozją i osadem, a te zużywają się niezależnie od pory roku — stąd sprawdzanie stężenia przy każdym przeglądzie, a nie dopiero przed mrozami.

Glikol propylenowy, mniej toksyczny i szybciej rozkładany, trafia do instalacji przemysłu spożywczego i farmaceutycznego oraz do układów solarnych i pomp ciepła; bez rozcieńczenia obniża temperaturę krzepnięcia do około -59 °C. Sama obsługa jest krótka: kilka kropli do studzienki, pokrywa, przycisk, odczyt. Kalibrację przeprowadza się wodą destylowaną jednym naciśnięciem, a układ kontroli baterii ostrzega, zanim ogniwo 1,5 V AAA odmówi w środku przeglądu. Obudowa ABS w klasie IP 65 znosi zachlapanie płynem eksploatacyjnym i przemycie pod bieżącą wodą, co w kanale warsztatowym bywa jedyną realną metodą czyszczenia.