Kubek ISO PCE-128/5, zakres 91 … 326 mm²/s

Dysza Ø 5 mm w kubku ISO PCE-128/5 obsługuje lepkości 91 … 326 mm²/s, czyli typowe lakiery nawierzchniowe i emalie po rozcieńczeniu. Metodyka jest prosta: napełnić naczynie, zgarnąć nadmiar płytką szklaną, uruchomić stoper i zatrzymać go w chwili przerwania strugi. Wynik powinien mieścić się w oknie 30 … 100 sek — dopiero wtedy tabela przeliczeniowa daje wiarygodną lepkość kinematyczną. Naczynie o masie 310 g wykonano z anodyzowanego aluminium, dyszę ze stali nierdzewnej, a całość odpowiada normom ISO 2431, DIN 53224, EN 535 oraz ASTM D5125.

Rowek przelewowy odprowadza nadmiar poza obrys naczynia, dzięki czemu stanowisko pozostaje czyste, a objętość próbki powtarzalna. Wymiary 50 mm i 85 mm średnicy przy 85 mm wysokości są wspólne dla całej serii, więc kubki wymienia się bez zmiany oprzyrządowania. Emalie i lakiery nawierzchniowe zawierają tyle spoiwa, że drobna zmiana rozcieńczenia od razu widać na odczycie — i to jest właśnie powód, dla którego kontroluje się je kubkiem. Pomiar rozstrzyga, czy partia trafiła w recepturę, zanim wyrób pójdzie na powierzchnię, gdzie błąd kosztuje już nie próbkę, lecz gotowy detal.

Temperatura próbki działa tu w jedną stronę: cieplejszy wyrób spływa szybciej, więc niekontrolowane ogrzanie obniża odczyt i sugeruje rozcieńczenie, którego nie było. Przed serią porównawczą próbki wyrównuje się termicznie, a zmierzoną temperaturę zapisuje obok czasu — bez tego zestawianie wyników z różnych dni jest zgadywaniem. Naczynie o masie 310 g łatwo przenieść między kabiną a laboratorium, ale przy każdym przeniesieniu warto sprawdzić drożność dyszy.

Anodyzowana powierzchnia i nierdzewny otwór wybaczają mycie rozpuszczalnikiem, nie wybaczają natomiast zaschniętej emalii: ta zawęża kanał w sposób trudny do zauważenia, a systematycznie wydłuża każdy kolejny odczyt. Sąsiednie rozmiary w serii różnią się wyłącznie przekrojem otworu, a więc położeniem okna pomiarowego. Węższy obsłuży wyroby bardziej rozcieńczone, szerszy — takie, które przy tej dyszy przekroczyłyby górną granicę czasu. Sama procedura, wymiary naczynia i normy odniesienia pozostają bez zmian, więc zmiana rozmiaru nie wymaga nowej instrukcji stanowiskowej.