Wiskozymetr PCE-125/4, kubek Forda 4,1 mm

Przy lakierach o średniej konsystencji zwykle właściwy okazuje się otwór 4,1 mm: PCE-125/4 obejmuje lepkość 70 ... 370 mm²/s. Pomiar sprowadza się do napełnienia naczynia, zgarnięcia nadmiaru płytką szklaną i odczytania czasu, po którym struga się przerwie — dla tego modelu mieści się on w przedziale 20 ... 105 sek. Zewnętrzna średnica dyszy wynosi 6,0 ±0,5 mm, a wysokość wnętrza 43 ±0,1 mm; oba wymiary są zapisane w certyfikacie kalibracji fabrycznej dołączonym do kubka. Korpus z anodyzowanego aluminium ma satynowe wykończenie, dysza jest ze stali nierdzewnej. Wymiary zewnętrzne to 85 mm średnicy i 76 mm wysokości przy masie około 320 g, więc naczynie mieści się w szufladzie stanowiska kontroli jakości.

Kanał przelewowy utrzymuje czystość pracy, a geometria spełnia normy ASTM D1200, D333 i D365. Ten rozmiar otworu bywa punktem wyjścia przy wdrażaniu kontroli lepkości, bo obejmuje typowe wyroby rozcieńczane do natrysku pneumatycznego. Dopiero gdy czasy wypływu regularnie schodzą poniżej dolnej granicy albo przekraczają górną, warto szukać naczynia o innym przekroju — zmiana dyszy zmienia skalę odczytu, a nie samą metodę. Stanowisko opłaca się ustawić raz i już go nie przestawiać. Kubek powinien stać pionowo, na wysokości pozwalającej obserwować strugę, z naczyniem odbiorczym pod dyszą; statyw z regulacją wysokości producent przewidział jako wyposażenie dodatkowe.

Płytkę szklaną trzyma się w zasięgu ręki, bo między zgarnięciem nadmiaru a startem stopera nie powinno upłynąć więcej niż moment. Do udokumentowania wyniku wystarczają trzy dane: czas wypływu, temperatura próbki i oznaczenie użytego naczynia. Certyfikat kalibracji fabrycznej potwierdza wymiar otworu oraz wysokość wnętrza, więc wskazuje, do jakiej geometrii odnosi się zapisany czas, a instrukcja obsługi w komplecie opisuje przeliczenie na lepkość kinematyczną. Anodowana powierzchnia i nierdzewna dysza znoszą mycie rozpuszczalnikiem po każdym pomiarze — to warunek, bez którego kolejne odczyty przestają być porównywalne, nawet jeżeli operator pracuje bez zarzutu.