Wiskozymetr PCE-125/2, kubek Forda 2,53 mm

Lepkość farby albo lakieru da się ocenić stoperem: kubek Forda PCE-125/2 napełnia się badaną cieczą i mierzy czas jej wypływu przez dyszę o średnicy 2,53 mm. Dla tej dyszy odpowiada to zakresowi 25 ... 120 mm²/s przy czasach wypływu 40 ... 100 sek — wyniki poza tym przedziałem oznaczają, że trzeba sięgnąć po kubek z innym otworem. Korpus wytoczono z anodyzowanego aluminium, samą dyszę ze stali nierdzewnej, więc rozpuszczalniki nie zmieniają jej geometrii. Rowek przelewowy odcina nadmiar cieczy równo z krawędzią, co usuwa najczęstsze źródło rozrzutu wyników. Kubek waży 320 g i ma 76 mm wysokości przy średnicy zewnętrznej 85 mm, a w komplecie idzie płytka szklana do zgarniania nadmiaru oraz certyfikat fabryczny z wymiarami dyszy.

Geometria naczynia odpowiada normom ASTM D1200, ASTM D333 i ASTM D365. Sam pomiar trwa krótko, ale wymaga dyscypliny. Dyszę zamyka się palcem, naczynie napełnia z nadmiarem, a płytkę szklaną przesuwa po krawędzi tak, aby zbędna ciecz spłynęła do rowka. Po zdjęciu palca podciśnienie utrzymuje próbkę w środku, więc stoper rusza dopiero w chwili wysunięcia płytki, a zatrzymuje się przy pierwszym przerwaniu strugi. Tę chwilę trzeba obserwować uważnie, bo od niej zależy cały odczyt. Stan naczynia waży na wyniku tyle samo, co sposób pracy: zaschnięta powłoka zawęża otwór i wydłuża wypływ, a rysa na ściance zmienia objętość próbki.

Obie zmiany przesuwają wskazanie w tę samą stronę i trudno je zauważyć bez cieczy kontrolnej, dlatego kubek myje się zaraz po pomiarze, rozpuszczalnikiem właściwym dla badanego wyrobu, i nigdy narzędziem twardszym od aluminium. Drugim czynnikiem, który potrafi zepsuć serię porównawczą, jest temperatura — ta sama farba w cieplejszej hali wypłynie szybciej, więc przy zestawianiu wyników z różnych zmian warto notować ją razem z czasem. Wersje z szerszą dyszą w tej samej serii przesuwają okno pomiarowe w stronę cieczy gęstych. Przy wyrobach o dużej zawartości substancji stałych sięga się właśnie po nie, zamiast rozcieńczać próbkę na potrzeby badania — rozcieńczenie zmieniałoby przedmiot pomiaru, a nie tylko jego wygodę.